Ազգային երգն ու պարը հանրակրթության մեջ

Պարերը հայերի հասարակական ու ծիսական կյանքում որոշակի  պարտականություններ են ունեցել։ Առասպելներն ու էպիկական ավանդույթները դարձել էին ժողովրդի պատմություն և սերունդներին էին փոխանցվում պարերի, երգերի, թատերականացված ներկայացումների և շարժական խաղերի միջոցով։

Պարն արտահայտում է յուրաքանչյուր մի ազգի բնորոշ գծերը, մանավանդ բարքն ու քաղաքակրթության աստիճանը. որովհետև թեպետ մարդ պարում է ազատ կամքով, բայց մարմնի տեսակ-տեսակ շարժումներն ակամա մատնում են ներքինը։
Պարն ամբողջովին առաջնորդվում է երեք հանգամանքով՝ շեշտով, հանգով և ողանակով, սակայն սրանցից բացի կա քաղաքակրթական մակարդակի և խառնվածքի արտացոլումը։
Պարը՝ ըստ էության կատարել է բոլոր ծիսական արարողությունների ամփոփիչ դեր՝ մեկ անգամ ևս ընգծել ու ավարտել է ծեսի նպատակադրումը

Ազգային երգն ու պարը, որպես հանրակրթության կարևորր տարր։

Ազգային երգն ու պարը չի կարելի պատկերացնել իրարից զատ, քանի որ նրանք միաձուլված են իրար և մեկը մյուսի արտազցոլանքն է։ Հնուց ի վեր ազգային բոլոր տոները, ծեսերը, արարողակարքերը ուղեկցվել են ազգային պարերգերով։ Դա եղել է իմացածը փոխանցելու և գալիք սերնդին ազգայինի կրողը դարնձելու համար։ Ահա թե ինչ է տեղի ունենում այժմ մեր հանրակրթության մեջ։ Ազգայինը մատուցվում է ծեսով, խաղով, ասերգով, իրավիճակի մանրամասն նկարագրմամբ և իրագործմամբ։

Նախկինում այդ ամենը տեղի էր ունենում ամեն օր առավոտից երեկո։ Փոքրերը գտնվելով մեծահասակների հսկողության տակ սովորել են այս ամենը։ Այժմ փոխվել է մարդկանց կենցաղը, հետզհետե դուրս են մղվել այն սովորույթներն ու ծեսերը, որոնց խախտելը անհավանական բան էր թվում նախկինում։ Այդ ամենն առաջացրել է այն բացը, որը լրացվում է ազգային երգ ու պարը կենսակերպի մաս դարցնելու եղանակով։

Երեխան սկսած նախակրթարանից սովորելով ազգային երգն ու պարը զարգացնում է ռիթմի զգացողությունը, լսողությունը, և տեղի է ունենումազգային երաշտական մտածելակերպի աստիճանաբար զարգացում և ձևավորում։ Պարը ձևավորում է երեխայի գեղագիտական ճաշակը նույնպես։

Կարևոր է առանձնացնել երեխաների տարիքային կազմը և ընկալել յուրքանչյուրի ընկալունակության մակարդակը։ Նախակրթարանում պետք է առավել պարզ երգերից սկսել կամ քիչ տներով։ Պատկերավոր կազմակերպման համար պետք է բացատրել յուրաքանյչյուր բառն ու ներկայացնել երեխային հասկանալի լեզվով։ Ատիճանաբար, ըստ տարիքային առանձնահատկությունների կարելի է բարդացնել և մեծացնել դասավանդվող երգերի և պարերի ծավալը։

Երգն ու պարը պետք է դրական էմոցիաներով լցնել սովորողի կյանքն ու օրը։ Ձայնալարերը ուղղակիորեն կպավում նյարդային ահամկարագի հետ և դրական ազդակներ կտան աշխույժ և դրական երգերի միջոցով։

Պարերգերի գործածելի դարնձնելու կարևորագույն դաշտը ազգային տոներն ու ծեսերն են։ Երեխային նախ պետք է ներկայացվի տոնի խորհուրդը։ Հասկանալով անել քիչը ավելի գերադասելի, քան շատ իմֆորմացիան, որը երեխան չի պատկերացնում։ Կապ սեղծելը այդ երեք տարրերի՝ երգի, պարի, ծեսի մեջ կարևորագույն խնիրն է հանրակրթության մեջ։ Հեռանալով ակունքներից և հին սովորույթներից պետք է ստեղծել այն միկրոտարածքը, որտեղ հասկանալաի ընկալելի և գործածելի կլինեն երեխեայի ստացած գիտելիքները։

Վերջում մի փոքրիկ մեջբերում Կոմիտասից․

«Յերգեցողությունը դնդերներու շարժում մըն ե, վոր կառաջանա համապատասխանզգացումներե: Մանուկն ինչ զգացումի տակ վոր ըլլա, այդ զգացումը կարտահայտեվորոշ յերգերով:  Յերգը ներքին՝ հոգեկան զգացումին արտահայտության մեկ ձեվն ե, ուրեմն շարժում մըն ե.պարն ինքնին շարժում մը ըլլալով, յերգը կզուգորդվի պարինհետ: Զգացումներն ինչ ուղղությամբվորընթանան, յերգն ու պարն ալ նույնարտահայտությամբյերևան կուգան: Արդ կրնա ըմբռնվիլ, թե վորքան կարևոր ենմանուկին դաստիարակության մեջյերգեցողությանընծայվելիք հոգածությունն ուպարտավորությունը»։

«Մանուկն ու պարը» Կոմիտաս

»

Advertisements

Թողնել պատասխան

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Փոխել )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Փոխել )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Փոխել )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Փոխել )

Connecting to %s